Przez całą sobotę miłośnicy historycznych wędrówek mogli przenieść się w czasie, w lata dwudzieste i trzydzieste ubiegłego wieku. Spacerując po mieście oglądali przedwojenne kamienice i popijali zieloną herbatę w klimatycznej herbaciarni, dyskutując o dawnym Będzinie. Wszystko za sprawą Inicjatywy Brama Cukermana i ich projektu Hurtownia Manufaktury.

- Postanowiliśmy na fasadach kamienic umocować odtworzone dawne tablice reklamowe opisujące przedsiębiorstwa, które działały tam w okresie międzywojennym. Opierając się na źródłach historycznych odtworzyliśmy hipotetyczny wygląd tablic reklamowych z tamtych czasów. Jest więc Hurtownia Manufaktury, ale i tablica na placu 3 Maja informująca, że jest tu wyrób cukrów i czekolady oraz pastylek miętowych czy skład drzewa - mówi Karolina Jakoweńko z Inicjatywy.

Projektem graficznym zajął się Piotr Jakoweńko. Tablice zostały wykonane z poliwęglanu.

- Mamy świadomość, że gdybyśmy zrobili je z żelaza, mogłyby paść łupem zbieraczy złomu. A tak, mamy nadzieję, że przetrwają - mówi Piotr.

Członkowie grupy wybrali około 30 sklepów, składów, spółek i zakładów, po których zostały tylko wzmianki w liczących ponad 80 lat książkach teleadresowych.

- To takie dawne "panoramy firm" - śmieje się Grzegorz Onyszko, historyk i członek grupy, który znalazł reklamy. - Znaleźliśmy więcej reklam, których nie możemy powiesić, bo kamienice w których istniały zostały wyburzone. Ale i tak postanowiliśmy je przypomnieć - dodaje.

Dlatego oprócz tablic, na projekt Hurtownia składa się mapa oraz strona www.hurtowniamanufaktury.pl, w których przywołanych zostało około stu miejsc wraz z ulicami i numerami kamienic.

- Otworzyliśmy też na jeden dzień mieszkanie przy ulicy Cukermana, którym się opiekujemy. W dawnym żydowskim domu modlitwy, można oglądać zachowane freski i skosztować herbaty z cukrem oraz macy - zapraszała Karolina z kolegami.

Inicjatywie pomaga starostwo, a deklarację włączenia się w akcję złożyła także gmina.

Hurtownia manufaktury istniała przed II wojną światową w budynku przy ul. Sączewskiego 21 w Będzinie. Dziś "Hurtownia manufaktury"to projekt, który ma przypomnieć mieszkańcom i turystom, jakie zakłady, sklepy, hurtownie mieściły się kilkadziesiąt lat temu w wiekowych kamienicach. Wszystko to dzięki tablicom, które są odwzorowaniem reklamowych, przedwojennych szyldów i zawisną na wielu z nich.

W przypadku Będzina jest to ok. 90 działających kiedyś sklepów, związków, składów, hurtowni, zakładów produkcyjnych, których przeszłość została odkryta.

- Na początek oznaczymy tablicami 30 miejsc. W większości przypadków mamy już zgodę administratorów. Przy okazji zostanie też wydana mapka z opisami tych wszystkich historycznych miejsc oraz folder. Z projektem będzie można się też dokładnie zapoznać w sieci na stronie www.hurtowniamanufaktury.pl - mówi Sławomir Witek, naczelnik Wydziału Promocji i Sportu w będzińskim Starostwie Powiatowym.

Pierwszy etap "Hurtowni manufaktury" będzie kosztował około 15 tys. zł. Stylowe tablice będą montowane w Będzinie od 13 grudnia. Projekt ma być realizowany też innych miastach Zagłębia. Wtedy będzie można mówić o historycznym szlaku. Na pewno wśród nich będzie Sosnowiec. Wytypowano tu już 28 miejsc.

- Teraz będziemy występować do właścicieli kamienic z prośbą o wyrażenie zgody na zamontowanie historycznej tablicy. Większość z budynków jest w centrum miasta i znajduje się w zasobach gminy, dlatego nie będzie problemów z uzyskaniem zgody - mówi Mateusz Rykała, pełnomocnik prezydenta Sosnowca. - Pomysł naprawdę nam się spodobał, jest bardzo oryginalny i w świetny sposób może promować miasto. Na razie projekt będzie kosztować około 10 tysięcy zł.

Wśród tych miejsc jest m.in. zakład portretowy Stanisława Lazara przy ul. Piłsudskiego 14 czy "Najpopularniejsza pierwszorzędna restauracja Gastronomia w Zagłębiu" przy ul. Krzywej 1.

- Pomysł jest cenny. Służymy wszelką pomocą. W naszych zbiorach są kartki pocztowe w postaci reklam. Wśród nich na przykład Cukiernia Warszawska przy dawnej ulicy Głównej - mówi Michał Węcel, historyk z sosnowieckiego Muzeum.

W magazynach Muzeum jest tylko jeden oryginalny szyld reklamowy. To tablica hurtowego składu piwa Górniczo-Przemysłowego Towarzystwa Hrabia Renard. Można na nim przeczytać napisy w języku polskim i rosyjskim. Muzealnicy nie są jednak w stanie przypisać go do konkretnego budynku.

Pomysł akcji zrodził się wśród grupy ludzi, których fascynuje przeszłość Zagłębia. Są gospodarzami żydowskiego Domu Modlitwy Cukermanów w Będzinie.

- Nasz kolega, historyk Grzegorz Onyszko dotarł do starych książek telefonicznych, w których są reklamy przedwojennych firm i zakładów pracy. Pomyśleliśmy, że warto przywrócić o nich pamięć, dzięki replikom tablic - mówi Karolina Jakoweńko, współautorka projektu "Hurtownia manufaktury".